Hazırda Bakıda keçirilən WUF13 – Dünya Şəhərsalma Forumu ətrafında çox danışılır. Şəhərdə təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib, yollar bağlanır, müxtəlif ölkələrdən nümayəndə heyətləri gəlir, beynəlxalq media Bakıya diqqət ayırır. Amma cəmiyyətin müəyyən hissəsi hələ də bir sual verir: WUF nədir? Bu forum əslində nə ilə məşğuldur və dünya niyə Bakıya toplaşıb?
Musavat.com xəbər verir ki, WUF – “World Urban Forum”, yəni Ümumdünya Şəhərsalma Forumu Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ən böyük qlobal urbanizasiya platforması hesab olunur. Forum BMT-nin UN-Habitat proqramı tərəfindən təşkil edilir və əsas məqsədi dünyanın gələcək şəhər modelini müzakirə etməkdir.
Sadə dildə desək, WUF dünyanın gələcək həyatının necə qurulacağını müzakirə edən forumdur. Çünki artıq dünya sürətlə şəhərləşir. Hazırda Yer kürəsində yaşayan insanların yarısından çoxu şəhərlərdə yaşayır. BMT hesab edir ki, 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin təxminən 70 faizi şəhərlərdə məskunlaşacaq. Bu isə yeni problemlər yaradır: mənzil çatışmazlığı, nəqliyyat böhranı, ekologiya, su qıtlığı, enerji yükü, sosial bərabərsizlik, təhlükəsizlik, infrastruktur və iqlim dəyişikliyi.
Məhz buna görə də WUF sıradan memarlıq və ya tikinti sərgisi deyil. Bu forum artıq qlobal siyasi, iqtisadi və texnoloji platformaya çevrilib.
İlk Dünya Şəhərsalma Forumu 2002-ci ildə Keniyanın Nayrobi şəhərində keçirilib. Daha sonra Barselona, Vankuver, Rio-de-Janeyro, Abu-Dabi və Qahirə kimi şəhərlər bu tədbirə ev sahibliyi edib. Bu il isə növbə Bakıyadır.
Bakıda keçirilən WUF13 forumunun əsas mövzusu “Housing the World: Safe and Resilient Cities and Communities” – yəni “Dünyanın məskunlaşdırılması: təhlükəsiz və dayanıqlı şəhərlər və icmalar” adlanır.
Bu mövzu təsadüfi seçilməyib. Çünki dünya hazırda tarixinin ən böyük urbanizasiya dalğasını yaşayır. Milyonlarla insan kəndlərdən şəhərlərə köçür. Yeni meqapolislər yaranır. İqlim dəyişiklikləri isə şəhərləri daha həssas edir. Sel, istilik dalğaları, enerji böhranı və hava çirkliliyi artıq şəhərlərin əsas problemi hesab olunur.
Forumda müzakirə olunan əsas məsələlər bunlardır:
* gələcəyin şəhərləri necə olacaq;
* insanlar hansı evlərdə yaşayacaq;
* enerji böhranı şəhərlərə necə təsir edəcək;
* “ağıllı şəhər” texnologiyaları necə inkişaf edəcək;
* süni intellekt və rəqəmsallaşma şəhər idarəçiliyini necə dəyişəcək;
* iqlim dəyişikliyi fonunda şəhərlər necə qorunacaq.
Bakıda keçirilən forumda on minlərlə iştirakçının iştirakı gözlənilir. Buraya dövlət rəhbərləri, nazirlər, merlər, memarlar, investorlar, urbanistlər, beynəlxalq təşkilatlar, texnologiya şirkətləri, universitetlər, ekoloqlar və media nümayəndələri daxildir.
Əslində WUF-un əsas mahiyyəti gələcəyin dünya xəritəsini şəhərlər üzərindən qurmaqdır. Çünki artıq dövlətlərin gücü təkcə ordular və resurslarla ölçülmür. Şəhərlərin texnoloji səviyyəsi, yaşayış keyfiyyəti, rəqəmsal infrastrukturu və logistika imkanları da böyük güc göstəricisinə çevrilib.
Bakı üçün isə bu forumun ayrıca strateji əhəmiyyəti var.
Azərbaycan son illərdə özünü beynəlxalq tədbirlərin keçirildiyi regional mərkəz kimi təqdim etməyə çalışır. Avropa Oyunları, İslam Həmrəyliyi Oyunları, Formula-1, Qoşulmama Hərəkatı sammiti, COP29 və indi də WUF13 bu strategiyanın tərkib hissəsi sayılır.
BMT-nin Bakını seçməsinin səbəbləri sırasında Azərbaycanın infrastruktur imkanları, logistika potensialı, təhlükəsizlik sistemi və urbanizasiya təcrübəsi göstərilir. Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan yenidənqurma layihələri beynəlxalq urbanizasiya platformalarında maraq doğurur.
Azərbaycan hakimiyyəti bu forum vasitəsilə həm də “ağıllı şəhər” və “yaşıl enerji” konsepsiyalarını nümayiş etdirməyə çalışır. Qarabağda qurulan yeni yaşayış məntəqələri, rəqəmsal idarəetmə sistemləri və alternativ enerji layihələri forum iştirakçılarına təqdim olunur.
Ancaq WUF təkcə vitrin tədbiri deyil. Burada milyardlarla dollarlıq layihələrin, gələcək şəhər texnologiyalarının və qlobal investisiya axınlarının istiqaməti də müəyyənləşir. Dünyanın ən böyük texnologiya şirkətləri, tikinti nəhəngləri və beynəlxalq maliyyə qurumları bu forumda iştirak edir.
Bu baxımdan WUF13 Bakının beynəlxalq statusu üçün də ciddi hadisə hesab olunur. Dünya mediasının diqqəti günlərdir Bakıya yönəlib. Şəhər artıq təkcə regional paytaxt kimi deyil, qlobal urbanizasiya müzakirələrinin keçirildiyi mərkəz kimi təqdim olunur.
Əslində forumun ən mühüm mesajı budur: gələcəyin savaşları təkcə sərhədlər uğrunda deyil, yaşamaq üçün uyğun şəhərlər uğrunda olacaq.
Dünya sürətlə dəyişir və şəhərlər artıq sadəcə beton binalar toplusu deyil. Şəhərlər gələcəyin iqtisadiyyatı, texnologiyası, təhlükəsizliyi və həyat modeli deməkdir.
Məhz buna görə də bu gün dünya Bakıya toplaşıb.
Musavat.com
